Hece, bir harfin harekelenmiş halidir. Bir harfi telaffuz ederken harekesi ile temsil ettiği sesi tayin ederiz. Misal: p harfini telaffuz etmeye çalışsak, pa, pe, pı, pi, pu, pü, po, pö şekillerinden birisini kullanmamız lazımdır. Bu sebebden, kelimelerden evvel heceler teşekkül eder akabinde kelimelere geçilir.
Türkî’de 3 cins hece vardır: açık, kapalı ve sâkin. Bir hecenin nihayeti hareke ise açık hece denilir ya harf ise kapalı hece denilir. Hecenin harfi harekeli değilse ve kendinden önceki heceye tutturularak telaffuz ediliyorsa sâkin hecedir.
Alttaki cedveli tedkik edelim:
Üstteki cedvel üzerinde bazı hususları izah edelim:
- Bir hece dahil olduğu kelimenin ilk hecesiyse ve e sesi ile telaffuz edilecekse hareke yazılmaz. Bir kelimenin ilk hecesi harekesiz ise e ile harekelenerek okunur. Peçete kelimesindeki pe hecesi buna misaldir.
- Bir hece dahil olduğu kelimenin ilk hecesiyse ve a sesi ile telaffuz edilecekse Elif ile a sesi gösterilir. Sars kelimesinin sar hecesi bu kaideye misaldir.
- İlk hece açıkta olsa kapalı da olsa evvel ki 2 kaideye riayet edilir.
- Bir hece açıksa ve e sesi ile telaffuz edilecekse, Ha-ı Resmiye ile yazılır. Ha-ı Resmiye He harfinden farklıdır ve kendinden sonraki harfe bitişmez. Peçete kelimesindeki çe ve te heceleri bu kaideye misaldir.
- Bir hece kapalıysa ve e sesini ihtiva ediyorsa hareke yazılmaz, sadece harfler yazılır. Kapalı bir hece harekesiz ise e sesi ile okunur. Peltek kelimesinin pel ve tek heceleri bu kaideye misaldir.
Bir kelimenin ilk harfinin sakil olması ve ilk hecesinin Fetha ile harekelenmesi halinde ilk hecedeki a sesi yazılmayabilir. Misal: قاپالی: kapalı kelimesinin ilk hecesi, ka lafzıdır.
ق sakil olduğu içün a sesine alamettir ve ilk hecedeki Fetha alameti olan Elif yazılmayarak, قپالی şeklinde de yazılabilir.
Bu kaide yazmayı kolaylaştırır ve kelimenin telaffuzu esnasında şüpheye sebep olmaz.
Bazı kelimelerimizi ilk hecelerindeki “e” sesinin aslı “i” sesidir. Bu kelimelerin telaffuzları bugün “e” olarak yapılsa da yazılışları asılları olan “i” sesiyledir.
Misaller: