Sıfat

Sıfat bir ismin hal ve keyfiyet¹ini bildirmek için ol ismin yanına getirilen kelimedir. O isme dahi mevsuf² denilir. Siyah at, siyah atlar, güzel araba, güzel arabalar gibi ki siyah ve güzel sıfat ve at ile araba mevsuf olur.

Kaideler

• Türkî’de sıfat daima mevsuftan evvel getirilir.
• Türkî’de mevsuf müfrid de olsa cemʿ de olsa sıfat daima müfrid olur.

Sıfat 2 dürlüdür: Sıfat-ı Asliye ve Sıfat-ı Kıyasiye

Sıfat-ı Asliye

Sıfat-ı asliye kaide ile yapılmayıpta öteden beri sıfat olarak kullanıla gelen kelimelerdir.

Sıfat-ı Kıyasiye

Sıfat-ı kıyasiye kaide ile yapılan sıfatlardır. Burada 2 usül takip edilir.

İlki müştaken³ yapılır yani bir masdardan hasıl olur.

Sanisi⁴ isimlerin ahirlerine getirlen edatlar ile yapılır. Bu edatları aşağıdaki cedvelden talim edelim:

İsm-i mensub ve ism-i taklil edatları aşağıda teferruatlı izah olunur. Bakısının misalleri için aşağıdaki cedveli talim edelim:

İsm-i Mensub

İsimlerin ahirine (lı, li) getürüldükte ism-i mensub⁵ olurki bu dahi bir nev’ sıfattır. Edirneli, Brusalı gibi. Ve bazen -lı, -li yerine -lu, -lü yazılur. Brusalu gibi.

İsm-i Taklil

Sıfatların ahirine edat-ı taklil⁶ olan -ce getürilür. Sarıca, hafifce gibi ki biraz sarı ve az hafif dimek olur.

Mübalağa ve Ziyadelik

Mübalağa⁷ ve ziyade⁸lik manası kasd⁹ olunursa pek yahud çok ve yahud gayet lafızları ilave olunur. Pek güzel, çok sivri, gayet yüksek gibi.

Ve bazen sıfatların evveline harf-i tekrar ve bir de Ba ve yahud Mim ve yahud Sad ya Sin ilave olunarak mübalağa manası ifade olunur. Bembeyaz, sabsarı, kıbkırmızı, yemyeşil, gömgök, mosmor, masmavi, dümdüz, sibsivri, kıskıvrak, besbelli gibi. Pek beyaz, pek sarı, pek kırmızı, pek yeşil, pek gök, pek mor, pek mavi, pek düz, çok sivri, gayet kıvrak, pek belli dimek olur.

Sayılar

Sayılar bir şeyin miktarını gösterdiklerinden sıfat yerinde kullanılırlar. Teferruatlı izahat kendi babında beyan olunur.

Sayılar